Απολογισμός των δύο 15νθήμερων προγραμμάτων της ΕΛΙΞ για τα αγγειοπλαστεία της Άνδρου

 

 Απολογισμός ΥΠΠΟΤ - FINAL PDF 2_Page_19 Απολογισμός ΥΠΠΟΤ - FINAL PDF 2_Page_15 Απολογισμός ΥΠΠΟΤ - FINAL PDF 2_Page_05 Απολογισμός ΥΠΠΟΤ - FINAL PDF 2_Page_08 Απολογισμός ΥΠΠΟΤ - FINAL PDF 2_Page_24 Απολογισμός ΥΠΠΟΤ - FINAL PDF 2_Page_2329

Βασικός σκοπός του προγράμματος υπήρξε η ανάδειξη της αγγειοπλαστικής της Άνδρου, μέσα από τον καθαρισμό, τη μερική αναστύλωση και αποτύπωση σημαντικών κεραμοποιείων του νησιού, με τη συμβολή διεθνών ομάδων εθελοντών, διευκολύνοντας έτσι τη μελέτη, αποκατάσταση και προβολή των σημαντικών αυτών χώρων.
Παράλληλος στόχος του προγράμματος υπήρξε η αναβίωση-εξιστόρηση μέρους της παράδοσης του νησιού. Καθώς οι αγγειοπλάστες υπήρξαν στην πλειοψηφία τους αγρότες, στα εργαστήρια αυτά πραγματοποιούνταν μερικές από τις πολλές άλλες λειτουργίες που απάρτιζαν το κύκλωμα της αγροτικής ζωής. Στα περισσότερα εργαστήρια, συναντά κανείς πληθώρα αγροτικών κατασκευών, όπως αλώνια, πατητήρια, κονάκια, κ.α. που υποστήριζαν αντίστοιχες αγροτικές λειτουργίες.
Όπως σε κάθε πολιτιστική δράση που πραγματοποιείται από διεθνείς εθελοντές, το πρόγραμμα στόχευσε στη ζύμωση μεταξύ ανθρώπων με διαφορετικές κουλτούρες και στη γνωριμία τους με την παράδοση αλλά και τη σύγχρονη πραγματικότητα της κοινωνίας του τόπου υποδοχής.
Οι δράσεις του προγράμματος στόχευσαν στην ανάδειξη των τεχνών και του πολιτισμού του Αιγαιακού χώρου, της πολυμορφίας των λειτουργιών της αγροτικής ζωής, αλλά και της μοναδικότητας του νησιωτικού αγροτικού χώρου. Δυνητικά οφέλη, η αξιοποίηση των τοπικών πόρων και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας της Άνδρου & οι συνέργειες με τον τουρισμό.

Απολογισμός εργασιών στο τσουκαλάδικο του Κοζανίτη:

Γενικά ο χώρος μετά από τουλάχιστον 40 χρόνια εγκατάλειψης αλλά και γενικότερα ερήμωσης της περιοχής είχε γεμίσει από πυκνή βλάστηση. Οι στεγασμένοι χώροι είχαν χρησιμοποιηθεί σαν προσωρινοί σταύλοι αιγοπροβάτων, γεγονός εξαιτίας του οποίου υπήρχε στους χώρους πολύ κοπριά αλλά βρέθηκαν και σκελετοί ζώων. Αναλυτικότερα πραγματοποιήθηκαν οι εξής εργασίες :

1. Καθαρίστηκε ο εσωτερικός χώρος κι έτσι εντοπίσθηκαν οι θέσεις των δύο κεραμικών τροχών, ενώ βρέθηκαν τα υπολείμματά τους. Ειδικά βρέθηκαν θαμμένες οι σκαλιστές θέσεις, οι τρύπες έδρασης των αξόνων αλλά και οι βάσεις των αξόνων, δύο εκ των οποίων είναι κατασκευασμένοι σίγουρα σε τοπικό σιδερά. Επίσης βρέθηκαν τα πανωτρόχια από ξύλο και τμήματα από έναν άξονα.
2. Καθαρίστηκε ο χώρος όπου κονιορτοποιούσαν το χώμα για τη χρήση στην αγγειοπλαστική. Βρέθηκε ο κόπανος που χρησιμοποιούσαν.
3. Καθαρίστηκε ο χώρος που ο αγγειοπλάστης χρησιμοποιούσε σαν αποθήκη με κρασί, τσίπουρο, σύκα και άλλα. Εκεί βρέθηκε ένα πιάτο δικής τους κατασκευής αλλά και σπασμένο πιθάρι, πιθανόν από εκείνα που χρησιμοποιούσαν για την αποθήκευση.
4. Καθαρίστηκε το παλιό καμίνι και βρέθηκαν διάφορα σπασμένα αγγεία μέσα σε αυτό. Σημαντικό είναι τμήμα κεραμικής κυψέλης (καμπάνα) με επιγραφή, προφανώς του ιδιοκτήτη του μελισσιού γιατί τα αρχικά αυτά δεν αντιστοιχούν στο όνομα κανενός από τους κεραμίστες. Επίσης βρέθηκαν αγγεία σπασμένα με εγχάρακτο διακόσμηση, που απαιτούν εκ νέου μελέτες.
5. Καθαρίστηκε το νεότερο καμίνι όπου βρέθηκε η οροφή που είχε κατακρημνιστεί. Το γεγονός αυτό επέτρεψε τον σχεδιασμό και την αναπαράσταση του σχεδιαστικά αποκαλύπτοντας ένα καμίνι ιδιαίτερου τύπου έξω από το τυπικό παραδοσιακό καμίνι. Σημαντικό επίσης εύρημα, το «κλειδί» της οροφής.
6. Καθαρίστηκε ο χώρος όπου υπήρχε ο χειρόμυλος για τη δημιουργία της αλοιφής για το αλείφωμα των αγγείων καθώς και η αυλή με τις γούρνες.
7. Έγινε μερική αποκατάσταση των τοιχίων τα αυλής, ενώ επισκευάστηκε και τμήμα της οροφής της στεγασμένης αυλής. Επίσης τοποθετήθηκαν προστατευτικά πλέγματα στις εισόδους του κτηρίου, ώστε να μην εισέρχονται ζώα.
8. Καθαρίστηκε το μονοπάτι μέχρι το πατητήρι στην άλλη πλευρά της ρεματιάς. Αυτό ήταν ο κεντρικός δρόμος που ένωνε τον Αμόλοχο με τα χωριά χαμηλότερα αλλά και με τους νερόμυλους στους Φρουσαίους. Έτσι αναδεικνύεται η θέση του εργαστηρίου που αν και σήμερα βρίσκεται τελείως ξέμακρα, την εποχή της λειτουργίας του βρισκόταν πάνω στον κεντρικό δρόμο επικοινωνίας του Αμμόλοχου με τον έξω κόσμο. Τέλος, τοποθετήθηκε σήμανση.

Προς τιμήν των εθελοντών διοργανώθηκε αποχαιρετιστήριο γεύμα στο Γαύριο στην ταβέρνα Μπατή, στην οποία συμμετείχαν η πρόεδρος της ΕΛΙΞ, Ελένη Γαζή και εκπρόσωποι του Ερευνητικού Κέντρου Άνδρου, ενώ δόθηκαν αναμνηστικά διπλώματα στους εθελοντές.

Απολογισμός εργασιών στο Σταμνάδικο Παντερλή, Καλαμιά Ραχών Κορθίου:

Η επίπονη εργασία των εθελοντών είχε ως αποτέλεσμα :

Α. Καθαρισμό του μονοπατιού που οδηγεί στο εργαστήριο.

Β. Καθαρισμό στο χώρο του εργαστηρίου, όπου βρέθηκε ο χώρος που βρισκόταν ο κεραμικός τροχός, ολόκληρα αγγεία (ειδικά κάποια πολύ σπάνια αγγεία που τα χρησιμοποιούσαν σαν θερμοκήπια για φυτώρια) αλλά και αρκετά σπασμένα.

Γ. Καθαρισμό του μονοπατιού που πηγαίνει στη πηγή και το χώρο απ’ όπου έπαιρναν το χώμα για τον πηλό.

Δ. Τοποθέτηση πινακίδων σήμανσης

Απολογισμός εργασιών στο Σταμνάδικο Μπαρμπά Παντελή Ελευθερίου, Αγ. Μαρίνα Κορθίου

Η επίπονη εργασία των εθελοντών είχε τα εξής αποτελέσματα :

Α. Καθαρισμό του μονοπατιού που οδηγεί από τον ποταμό στο εργαστήριο, και από το εργαστήριο στην Αγ. Μαρίνα, καθιστώντας το εκατέρωθεν επισκέψιμο.

Β. Καθαρισμό και διευθέτηση στο χώρο του καμινιού, στο αλώνι και στο μαγκανοπήγαδο.

Γ. Ενίσχυση και αποκατάσταση τοίχου καθώς και πρεκιού πόρτας στο ένα κτήριο του εργαστηρίου, υποστύλωση πρεκιού κτηρίου με πεσσό και ενισχυτικές-υποστυλωτικές λιθοδομές στο καμίνι και στον τοίχο του περιβόλου.

Δ. Αποκατάσταση τοίχου της αυλής του εργαστηρίου και δημιουργία αναβαθμίδων στο χώρο εργαστηρίου.

Ε. Κατασκευή πάγκων και τραπεζιού εργασίας στον περίβολο του εργαστηρίου, περίφραξη και κατασκευή πινακίδων ενημερωτικών & σήμανσης

Και στα δύο εργαστήρια έγιναν σκαριφήματα και σχέδια χώρων και κτηρίων και πάρθηκαν φωτογραφίες κατά τη διάρκεια των εργασιών.

Οι εργασίες που έγιναν ήταν ιδιαίτερα σημαντικές για πολλούς λόγους, μεταξύ των οποίων, αναδείχτηκαν οι θέσεις των εργαστηρίων επί βασικών οδών επικοινωνίας του παρελθόντος, ενώ σήμερα φαντάζουν τελείως απόμερα. Μπορεί κανείς να φανταστεί τους αγρότες-πελάτες να περνούν συχνά από αυτά για να πάνε στις δουλειές τους.  Επίσης φάνηκε ότι η εργασία στο καμίνι ήταν μια από τις πολλές που έκανε ο αγγειοπλάστης παράλληλα με άλλες αγροτικές. Παραμένει να γίνει αφενός η μελέτη της κεραμικής που έχει βρεθεί για να ταυτιστεί η τυπολογία της, αφετέρου η συγκριτική μελέτη της παραγωγής μεταξύ εργαστηρίων. Ειδικά στα Καλάμια, επειδή ο τεχνίτης ήταν ντόπιος και όχι απ’ τη Σίφνο (όπως συνήθως) μπορεί να αναδειχθούν στοιχεία τοπικών τεχνικών.

Προς τιμήν των εθελοντών διοργανώθηκε τιμητική γιορτή στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κορθίου στην Αγία Τριάδα, με μεγάλη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Ύστερα από σύντομες ομιλίες εκπροσώπων των διοργανωτών φορέων και των επιστημόνων που στήριξαν το πρόγραμμα, οι εθελοντές παρουσίασαν στην κοινωνία της Άνδρου την εμπειρία τους στο νησί. Ο Δήμαρχος Άνδρου έδωσε ονομαστικούς επαίνους στους εθελοντές, ενώ εκ μέρους του Ερευνητικού Κέντρου Άνδρου δόθηκαν αναμνηστικά δώρα στους εθελοντές. Ακολούθησε γιορτή με τοπικά εδέσματα, προσφορά φορέων και ιδιωτών και παραδοσιακή μουσική.

Ευχαριστούμε το Δήμο Άνδρου και όλους τους συμμετέχοντες και στα δύο προγράμματα, που χωρίς τη συμπαράσταση και βοήθειά τους δε θα μπορούσε να υλοποιηθεί το έργο.

Αναλυτικά μπορείτε να δείτε τον απολογισμό εδώ.

Print Friendly, PDF & Email

Ολοκλήρωση δεύτερου 15νθήμερου εθελοντικής εργασίας της ΕΛΙΞ στο αγγειοπλαστείο Κοζανίτη

27 28

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία την Τρίτη 6/9/2011 το πρόγραμμα εθελοντικής εργασίας της ΕΛΙΞ, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο Άνδρου, με την υποστήριξη του Δήμου Άνδρου, χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού και αντικείμενο, τον καθαρισμό, μερική αναστήλωση, αποτύπωση και σήμανση των σταμνάδικων Παντερλή στην Καλαμιά Ραχών Κορθίου & Ελευθερίου στην Αγ. Μαρίνα Κορθίου Άνδρου. Το πρόγραμμα υποστηρίχθηκε επιστημονικά από τον ερευνητή Γιώργο Σπέη και την αρχαιολόγο Ειρήνη Γαβριλάκη, καθώς και από τους Ευάγγελο Παπαδάκη, μηχανολόγο ηλεκτρολόγο, Σταύρο Βιδάλη, αρχιτέκτονα και φωτογραφικά από τον Αλέξανδρο Μαβή.

Αναλυτικότερα ακολουθούν γενικές πληροφορίες για τους χώρους που έγιναν οι εργασίες.

Σταμνάδικο Παντερλή, Καλαμιά Ραχών Κορθίου

Το εργαστήριο, συνάγεται από προφορικές μαρτυρίες πως λειτουργούσε πριν από τον Β¨Παγκόσμιο πόλεμο, χωρίς ωστόσο να έχει εξακριβωθεί η χρονολογία έναρξης λειτουργίας του.  Η οικογένεια Παντερλή από το Ρωγό Κορθίου λειτούργησε το εργαστήριο μέχρι το 1946, οπότε και όλα τα μέλη της χάθηκαν από έκρηξη νάρκης. Η λειτουργία του παρατάθηκε για 2 ακόμη χρόνια από το βοηθό τους, Κώστα Ζερτοπούλη, οπότε και διακόπηκε οριστικά. Παρήγαγε μη αλειφωτά κεραμικά χρηστικά αντικείμενα, ενώ άγνωστο παραμένει το κατά πόσο διατήρησε στοιχεία ντόπιας κεραμεικής ή εισαγόμενα. Το 2008 καταγράφηκε για πρώτη φορά.

Σταμνάδικο Μπαρμπά Παντελή Ελευθερίου, Αγ. Μαρίνα Κορθίου

Το εργαστήριο αποτελείται από κτήρια διαφόρων εποχών, ενώ το καμίνι συνιστά τυπικό σιφναίικης τεχνοτροπίας προβιομηχανικό του Αιγαίου. Συνάγεται από προφορικές μαρτυρίες ότι λειτουργούσε την περίοδο κοντά στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, χωρίς να έχει εξακριβωθεί η χρονολογία έναρξης λειτουργίας του. Η οικογένεια που λειτούργησε το εργαστήριο ήρθε στην Άνδρο από τη Σίφνο στις αρχές του 1900 και αρχικά λειτούργησε καμίνι στον οικισμό της Αγ. Μαρίνας, για να μεταφερθεί αργότερα στο εν λόγω εργαστήριο κοντά στον ποταμό. Το εργαστήριο παρήγαγε μη αλειφωτά κεραμικά χρηστικά αντικείμενα, ενώ σταμάτησε τη λειτουργία του την δεκαετία του 1970. Το 2008 καταγράφηκε για πρώτη φορά.

Για περισσότερες φωτογραφίες:
https://picasaweb.google.com/olgandroscinema/AgRWoH?authuser=0&authkey=Gv1sRgCMaDy7zhyMOm0AE&feat=directlink

Προς τιμήν των εθελοντών διοργανώθηκε τιμητική γιορτή στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κορθίου στην Αγία Τριάδα, με μεγάλη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Ύστερα από σύντομες ομιλίες εκπροσώπων των διοργανωτών φορέων και των επιστημόνων που στήριξαν το πρόγραμμα, οι εθελοντές παρουσίασαν στην κοινωνία της Άνδρου την εμπειρία τους στο νησί. Ο Δήμαρχος Άνδρου έδωσε ονομαστικούς επαίνους στους εθελοντές, ενώ εκ μέρους του Ερευνητικού Κέντρου Άνδρου δόθηκαν αναμνηστικά δώρα στους εθελοντές. Ακολούθησε γιορτή με τοπικά εδέσματα, προσφορά φορέων και ιδιωτών και παραδοσιακή μουσική.

https://picasaweb.google.com/olgandroscinema/__?authuser=0&authkey=Gv1sRgCI_y-6zvquHJ9AE&feat=directlink

(για περισσότερες φωτογραφίες).

Θα ακολουθήσει απολογισμός του όλου εθελοντικού έργου.

Print Friendly, PDF & Email

Ολοκλήρωση πρώτου 15νθήμερου εθελοντικής εργασίας της ΕΛΙΞ στο αγγειοπλαστείο Κοζανίτη

20 21 22

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το Σάββατο 21/8/2011 το πρόγραμμα εθελοντικής εργασίας της ΕΛΙΞ, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο Άνδρου, με την υποστήριξη του Δήμου Άνδρου, χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού και αντικείμενο, τον καθαρισμό, μερική αναστήλωση, αποτύπωση και σήμανση του αγγειοπλαστείου Κοζανίτη στον Αμμόλοχο. Το πρόγραμμα υποστηρίχθηκε επιστημονικά από τον ερευνητή Γιώργο Σπέη και την αρχαιολόγο Ειρήνη Γαβριλάκη, καθώς και από τους Ευάγγελο Παπαδάκη, μηχανολόγο ηλεκτρολόγο, Σταύρο Βιδάλη, αρχιτέκτονα και φωτογραφικά από τον Αλέξανδρο Μαβή.

Το τσουκαλάδικο του Κοζανίτη σύμφωνα με προφορικές πληροφορίες … ξεκινά τη λειτουργία του στα τέλη του 19ου αιώνα και εγκαταλείπεται κατά τη δεκαετία του 1970, αφού έχει ήδη φιλοξενήσει τρεις γενιές αγγειοπλαστών. Αποτελεί ένα από τα επτά σήμερα καταγεγραμμένα αγγειοπλαστεία της Άνδρου. Η σημασία του έγκειται στο γεγονός ότι πιθανότατα δημιουργήθηκε πριν εγκατασταθούν οι Σιφνιοί κεραμοποιοί στην Άνδρο, διατηρώντας έτσι ίσως στοιχεία από την ντόπια παράδοση πριν την εξάπλωση των τεχνικών από τη Σίφνο.
Μετά την πρώτη επιφανειακή έρευνα όταν εντοπίσθηκε το 2008 και τη σχετική περιγραφή, η επίπονη εργασία των εθελοντών είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση των φερτών υλικών που είχαν συσσωρευτεί σε αυτό, φέρνοντας στο φως τις μόνιμες εγκαταστάσεις, τον κινητό εργαλειακό εξοπλισμό και άφθονη χαρακτηριστική κεραμική, επιτρέποντας τη σχεδιαστική και φωτογραφική αποτύπωση και την ένταξή του σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα μελέτης της παραδοσιακής / πρωτοβιομηχανικής κεραμικής παραγωγής, η οποία μέχρι πρότινος μας ήταν άγνωστη. Θα ακολουθήσει απολογισμός της προσπάθειας.

Για περισσότερες φωτογραφίες: https://picasaweb.google.com/olgandroscinema/Ammolohos_skalario_08_2011?authkey=Gv1sRgCOzSuvv4j6CcjQE

Print Friendly, PDF & Email
Print Friendly, PDF & Email